Ślady miasta – dialogi ciszy: Neumünster
Keramikkünstlerhaus, Neumünster
28.11-1.12.2025
Wernisaż wystawy: 27 listopada o godzinie 18.00
W czasie rezydencji artystycznej w Keramikkünstlerhaus Neumünster w Niemczech Magdalena Maros, artystka związana z Akademią Sztuk Pięknych we Wrocławiu, zrealizowała projekt „Traces of the City – Dialogues of Silence”, poświęcony przemysłowej historii miasta Neumünster i jego dziedzictwu włókienniczemu. Rezydencja była realizowana w ramach projektu “Ceramic Artist Exchange – Tandem”, do którego tegorocznej edycji zaproszono jedynie 6 artystów wybranych z aż 154 zgłoszeń.
Projekt koncentrował się na materialnych i niematerialnych śladach dawnego przemysłu tekstylnego, który przez dziesięciolecia kształtował tożsamość miasta. W latach 1916–1991 w Neumünster funkcjonowały 24 fabryki wełny, stanowiące istotny element lokalnej gospodarki i struktury społecznej. Ich stopniowe zanikanie doprowadziło nie tylko do utraty miejsc pracy, lecz także do wymazania fragmentów miejskiej pamięci.
Punktem wyjścia projektu była ziemia traktowana jako nośnik pamięci. Artystka zebrała próbki gruntu z siedemnastu lokalizacji związanych z dawnymi zakładami włókienniczymi. Na ich podstawie powstała seria obiektów ceramicznych – odcisków w glinie, pokrytych zmieloną ziemią z konkretnych miejsc. Ostateczny kolor i struktura wynikają z naturalnych właściwości gleby, ujawniając się dopiero w procesie wypału w wysokiej temperaturze.
Integralną częścią projektu jest również archiwum w formie porcelanowych płytek, zawierających syntetyczne zapisy historii lokalnego przemysłu tekstylnego. Archiwum zestawia ulotność śladów obecnych w krajobrazie miejskim z trwałością ceramicznej formy, stając się próbą materialnego zachowania pamięci o miejscach i ludziach związanych z dawną produkcją tkanin.
Projekt został zaprezentowany podczas wystawy końcowej w Galerie Keramikkünstlerhaus w Neumünster. Rezydencja była okazją do międzynarodowej wymiany doświadczeń artystycznych oraz do prezentacji współczesnej polskiej ceramiki w kontekście europejskim. Projekt spotkał się ze szczególnym zainteresowaniem mieszkańców Neumünster, którzy podkreślali wartość poznania historii własnego miasta z nowej, artystycznej perspektywy.
Ślady miasta – dialogi ciszy: Neumünster
2025
materiał: masa szamotowa, ziemia
Praca stanowi symboliczną próbę podtrzymania pamięci o przemysłowej historii miasta Neumünster, której materialne ślady niemal całkowicie zanikły. Dawne fabryki włókiennicze, przez dziesięciolecia kształtujące strukturę urbanistyczną, społeczną i ekonomiczną miasta, zostały wyburzone lub przekształcone, pozostawiając po sobie pustkę w krajobrazie oraz pamięci zbiorowej. Ich nieobecność stała się punktem wyjścia do refleksji nad trwałością pamięci miejsca mimo zaniku jego fizycznych form.
Centralnym medium pracy jest ziemia – materiał powszechny i pozornie neutralny, funkcjonujący jako nośnik pamięci. Ziemia przechowuje ślady dawnych funkcji przestrzeni, warstwy historii, pracy ludzkiej oraz przemian społecznych. Jej użycie przesuwa uwagę z widzialnych form architektury na to, co ukryte i zakorzenione w strukturze miejsca.
Każdy z obiektów odnosi się do konkretnej lokalizacji związanej z przemysłem tekstylnym. Naniesione współrzędne geograficzne oraz daty pobrania próbek pełnią funkcję zapisu topograficznego, a zarazem świadectwa osobistego kontaktu z przestrzenią. Praca tworzy materialną mapę nieobecnych miejsc – archiwum ciszy, w którym to, co wyparte z krajobrazu, zostaje przywrócone w formie symbolicznej.
Kronika sukienników z Neumünster
2025
materiał: porcelana, kamionka, płyta mdf
Praca przyjmuje formę archiwum poświęconego ludziom, których praca przez dziesięciolecia współtworzyła tożsamość miasta Neumünster, a których obecność została w dużej mierze zmarginalizowana w oficjalnych narracjach historycznych. Koncentruje się na doświadczeniu pracowników przemysłu tekstylnego, traktując ich codzienność, warunki pracy oraz relacje społeczne jako istotny wymiar historii miejsca.
Na porcelanowych kartach utrwalono fragmenty dokumentów archiwalnych, raportów, gazet fabrycznych, map oraz materiałów wizualnych odnoszących się do funkcjonowania fabryk w Neumünster. Zawierają one informacje dotyczące m.in. strajków pracowniczych, pracy dzieci, przymusowej pracy w okresie II wojny światowej oraz struktury zatrudnienia. Praca buduje wielogłosową strukturę, w której łączą się różne perspektywy i doświadczenia.
Porcelana jako materiał kruchy, a zarazem trwały, podkreśla ambiwalentny charakter pamięci – jej podatność na zanik oraz potrzebę utrwalenia. Przeniesienie dokumentów na ceramiczne nośniki staje się gestem symbolicznego przywrócenia widzialności tym, których ślady zostały niemal całkowicie zapominiane.
Tytuł akordeonu 1
To jest treść karty zastępczej. Ważne jest, aby w bloku znajdowały się niezbędne informacje, ale na tym etapie jest to tylko symbol zastępczy, który pomoże Ci zwizualizować sposób wyświetlania treści. Możesz go swobodnie edytować, dodając do niego swoją rzeczywistą treść.
Tytuł akordeonu 2
To jest treść karty zastępczej. Ważne jest, aby w bloku znajdowały się niezbędne informacje, ale na tym etapie jest to tylko symbol zastępczy, który pomoże Ci zwizualizować sposób wyświetlania treści. Możesz go swobodnie edytować, dodając do niego swoją rzeczywistą treść.
Ostatni sukiennik
wywiad wideo z Hansem-Friedrichem Rowedderem
czas trwania: 23 min
Wywiad z Hansem-Friedrichem Rowedderem – ostatnim żyjącym właścicielem fabryki włókienniczej w Neumünster – stanowi uzupełnienie do projektu poświęconego miastu Neumünster. Wprowadza perspektywę biograficzną i dopełnia wymiar materialny i archiwalny. Jest zapisem pamięci indywidualnej funkcjonującej na styku wspomnień prywatnych i historii miasta.
Narracja H.F. Roweddera obejmuje codzienne funkcjonowanie fabryki, relacje społeczne oraz proces stopniowego zaniku przemysłu tekstylnego i jego następstwa. Wywiad staje się jednym z ostatnich bezpośrednich świadectw epoki, w której przemysł stanowił fundament lokalnej tożsamości.
Informacja na stronie galerii: link.
Wyjazd Magdaleny Maros był możliwy dzięki wsparciu Instytutu Adama Mickiewicza w ramach programu „Kultura Polska na Świecie”.